Isıdan Vazgeçmek: Soğuk Sıkım Zeytinyağı 2 Lt
Zeytini sıkarken ısı vermek işi kolaylaştırır. Yağ daha akışkan hâle gelir, presten daha çoğu çıkar, verim yükselir. Birkaç derecelik fark aynı ağaçtan alınan yağı belirgin biçimde artırır ve bu artış doğrudan gelire yazılır. Soğuk sıkım zeytinyağı bu kolaylıktan vazgeçmenin adıdır. Vazgeçilen şey para, kazanılan şey tattır. Soğuk sıkım zeytinyağı etiketinin arkasındaki karar tam olarak budur.
Soğuk Sıkım Zeytinyağı Nasıl Üretilir?
Zeytin çekirdeğiyle birlikte ezilir, hamur hâline gelir ve mekanik olarak sıkılır. Bu aşamada dışarıdan ısı uygulanmaz. Sıcaklık yağın kokusunu ve tadını taşıyan uçucu bileşenleri zayıflatır; ısıtılmış hamurdan çıkan yağ daha çok olur ama daha nötr, daha düz ve karaktersiz olur. Fark tadılabilir bir farktır, laboratuvar gerektirmez. Bir kaşık alıp koklayın; soğuk sıkım zeytinyağı zeytinin kendi kokusunu taşır, ısı görmüş yağ ise yalnızca yağ kokar.
Soğuk Sıkım ile Erken Hasat Arasındaki Fark Nedir?
İki kavram sık karıştırılır ama bambaşka şeyleri anlatır. Erken hasat zeytinin ne zaman toplandığıyla ilgilidir, soğuk sıkım ise nasıl sıkıldığıyla. Bir yağ erken hasat olmadan da soğuk sıkım olabilir; bu ürün tam olarak odur. Zeytin dalda olgunlaşana kadar bekletilir, yani yağ oranının en yükseğe çıkması beklenir, sonra ısı verilmeden sıkılır. Daha keskin, acımtırak ve boğazda yakıcı bir yağ arıyorsanız erken hasat zeytinyağı size göre. Buradaki soğuk sıkım zeytinyağı daha yumuşak, acılığı az ve günlük kullanıma uygun. İkisi rakip değil, iki ayrı iş için iki ayrı şişe.
Nerede Kullanılır?
Bu yağ hem çiğ hem pişirmede kullanılabilir ve asıl işi budur. Zeytinyağlı sebzelerde, soslarda, salatada, tavada. Erken hasat yağının keskinliği burada olmadığı için hassas tatları bastırmaz; bir enginarın ya da taze fasulyenin kendi tadı öne çıkar. Pilavın üzerine, mercimek çorbasının son anında, közlenmiş biberin üstüne gezdirilir. Ekmeğin üzerine gezdirdiğinizde de sert gelmez. Soğuk sıkım zeytinyağı mutfakta tek şişeyle idare etmek isteyenler için doğru tercihtir.
Kızartmada Kullanılır mı?
Kullanılır, ama bir sınır var ve o sınırı gözle görebilirsiniz. Yağ tütmeye başladıysa sıcaklık fazla demektir; o noktadan sonra hem tat hem koku bozulur ve tavadaki her şeye geçer. Pratik kural şu: yağı önce ısıtın, dumanı görmeden malzemeyi atın. Bir de tava dolusu yağı defalarca kullanmayın; her ısıtmada tat biraz daha düşer. Kızartma yapacaksanız en ekonomik yol, kızartmalık için ayrı bir şişe tutmak ve iyi yağı çiğ kullanıma saklamaktır. Tavaya dökeceğiniz miktarı da göz kararı değil ölçüyle koyun, artan yağı tekrar şişeye boşaltmayın.
Natürel Sızma Ne Demek?
Zeytinyağı etiketlerindeki sınıf adı bir reklam sıfatı değil, mevzuatın tanımladığı bir kategoridir. Natürel sızma, zeytinin yalnızca mekanik yolla sıkıldığı, hiçbir rafinasyon işleminden geçmediği ve serbest yağ asitliği yüzde 0,8'i aşmayan yağı tanımlar. Peroksit değeri, UV absorbans ve yağ asidi kompozisyonu için de ayrı sınırlar vardır. Bir yağın bu sınıfa girip girmediği tadına bakarak değil, laboratuvarda ölçülerek belirlenir. Kooperatifin yağı Burhaniye Ticaret Odası laboratuvarında analiz edilir ve rapor talep edildiğinde paylaşılır.
Zeytinyağında Katkı Maddesi Olur mu?
Zeytinyağı raflarında "katkısız" ibaresi sıkça görülür ama aslında bir ayrım yaratmaz. Türk Gıda Kodeksi natürel zeytinyağlarına gıda katkı maddesi ilave edilmesine izin vermez; bu bütün üreticiler için geçerli bir zorunluluktur, tercih değil. İlgili düzenlemeler Bakanlığın Türk Gıda Kodeksi mevzuat listesinde bulunur. Gerçek ayrım kaynağın bilinmesinde ve analizin yapılmasındadır. Bu soğuk sıkım zeytinyağının hangi zeytinlikten geldiği ve hangi analiz sonuçlarıyla dolduğu kayıt altında.
Soğuk Sıkım Zeytinyağı Nasıl Saklanır, Neden Pet?
Pet hafiftir, kırılmaz ve kargoda güvenlidir; iki litrelik bir kabı cam yapmak hem ağırlık hem risk demektir. Buna karşılık pet ışığı camdaki kadar iyi tutmaz. Çözüm basit ve masrafsız: ambalajı ışık almayan kapaklı bir dolapta saklayın. Mutfak tezgahında ya da pencere kenarında duran yağ, ambalajı ne olursa olsun daha hızlı yaşlanır; ocağın yanı ise en kötü yerdir, çünkü ışık ve ısı orada birlikte bulunur. Buzdolabına da koymayın; soğukta bulanıklaşma ve tortu oluşur, zararsızdır ama gereksizdir.
İki Litre Ne Kadar Gider?
Haftada birkaç kez zeytinyağlı yemek yapan iki üç kişilik bir mutfakta iki litre dört beş ay çıkar. Kahvaltıda ve salatada da bol kullanılıyorsa bu süre üç aya iner. Daha büyük ihtiyaç için beş litrelik ambalaj var ve litre başına maliyeti daha düşük. İki litre, büyük ambalajın saklama zahmetine girmek istemeyenler için doğru ölçü; açıldıktan sonra makul bir sürede bitiyor ve kabın içinde uzun süre hava kalmıyor. Yarısı bittiğinde kalanı daha küçük bir şişeye aktarırsanız son litre de ilk litre gibi olur.
Kooperatifin Notu: Pet ambalajı buzdolabına koymayın, ama tezgahta da bırakmayın. Zeytinyağının iki düşmanı ışık ve ısı; mutfakta bu ikisinin birlikte bulunduğu yer ocağın yanıdır. Kapaklı bir alt dolap rafı, hiçbir masraf gerektirmeyen en iyi çözüm. Yarısı bittiğinde kalanı daha küçük bir şişeye aktarın, kabın içinde kalan hava azalsın. Kızartmada yağı tüttürmeyin; duman göründüyse sıcaklık fazla demektir. Tavada artan yağı tekrar şişeye boşaltmayın.






Yorumlar
Henüz değerlendirme yapılmadı.