Bitki Çayları

2010’dan bu yana Gökçeyazı Kooperatifi’nin ilk ve en köklü ürün grubu olan bitki çayları, kooperatif üyelerimizin Balıkesir’deki tarlalarından, yörenin dağlık ve yüksek rakımlı arazilerinden ve ıhlamur ağaçlarından elle toplanır. Gölgede kurutma yöntemiyle hazırlanan adaçayı, ıhlamur, melisa, papatya, rezene ve mercan köşk çeşitleri katkı maddesi içermez. Çeşitlerin çoğu hem dökme hem demlik poşet seçeneğiyle sunulmaktadır.

11 sonucun tümü gösteriliyorPopülerliğe göre sıralandı

11 sonucun tümü gösteriliyorPopülerliğe göre sıralandı

Papatya Elle Seçilir, Tomurcuk Bırakılır

Papatya toplandığında elle seçilir; tam açılmış çiçekler alınır, tomurcuklar bırakılır. Tomurcuk çayı soluk çıkar, açılmış çiçek ise kokusunu bardağa verir. Bu ayrımı makineler yapamaz.

Adaçayını en iyi toplayan üyemiz dalları değil yaprakları seçer. “Dal kurutunca sertleşir, çay acı olur” der. Sadece yaprak toplanır, ince saplar bile ayıklanır. Zahmeti var ama farkı fincanında hissedilir.

İlk yıl poşet çaylarını demlemede çok uzun beklettik; müşteriler “acı geliyor” dedi. Araştırdık: çoğu bitki çayı beş ila yedi dakikada hazırdır, fazlası acılık getirir. Ihlamur ise istisnadır, daha uzun ister. Şimdi paketlerin üzerine süre yazıyoruz. Küçük bir not, büyük bir fark.

Gölgede Kurutulan Aromalar: Bitki Çayları Hakkında Sık Sorulan Sorular

Bitki çayları kaynatılır mı, suyun sıcaklığı önemli mi?
Bitki çayı tencerede kaynatılmaz; kaynatmak bitkiyi suyun içinde pişirir ve tadı bozar. Doğru yöntem suyu kaynatıp ocaktan almak, bir iki dakika dinlendirmek, sonra bitkinin üzerine dökmektir. Bu bekleme suyu yaklaşık 90 ila 95 dereceye indirir. Melisa, papatya ve ıhlamur gibi çiçek ve ince yapraklarda bu fark belirgindir; doğrudan kaynar su dökmek ince kokuyu bastırır. Adaçayı ve rezene gibi daha sert yapılı bitkilerde suyun bir iki derece sıcak olması sorun yaratmaz, ama onlar da tencerede kaynatılmaz.
Bitki çayları ne kadar demlenmelidir?
Çoğu bitki çayı için ideal süre beş ila yedi dakikadır. Daha az beklenirse aroma suya tam geçmez, daha uzun beklenirse acılık ve burukluk belirir. Papatya için beş dakika yeterlidir. Adaçayı ve rezene yedi dakikaya kadar bekleyebilir. Ihlamur bu kuralın dışındadır: içinde çiçeğe kaynaşmış brakte bulunduğu için gövdesini yavaş verir ve yedi ila on dakika ister. Demlerken fincanı ya da demliği kapalı tutun; buharla birlikte koku kaybolmasın. Poşeti sıkmayın, sıkılan poşet acılık verir.
Ihlamur demlik poşet nedir, demlik poşet ile normal poşet arasındaki fark nedir?
Demlik poşet tek fincan yerine demlik için tasarlanmış, daha büyük boyutlu bir poşettir. İçindeki bitki miktarı da buna göre fazladır; bir poşet 350 ml suya, yani kabaca iki fincana hesaplanmıştır. Kalabalık bir demlik için 700 ml suya iki poşet kullanılır. Normal poşet ise tek fincan içindir. Demlik poşet büyük gözenekli bir kese içinde sunulur; bitki demlenirken serbestçe açılır ve suyun içinde hareket eder, bu da aromanın suya geçmesini kolaylaştırır. Gökçeyazı’nın ıhlamur demlik poşeti bu formattadır.
Ihlamur çayı ne zaman içilir, nasıl tatlandırılır?
Ihlamur kış akşamlarıyla anılır ama mevsime bağlı değildir; kahvaltıda siyah çaya alternatif olarak, öğleden sonra ya da akşam yemeğinden sonra sade bir fincan olarak her zaman demlenebilir. Tatlandırmak isteyenler için bal ıhlamurla en iyi anlaşan eşliktir; balı çay ılıdıktan sonra ekleyin, kaynar suya atılan bal aromasını kaybeder. Bir dilim limon ise çaya ferah, ekşimsi bir not katar. İkisini aynı fincanda kullanmak yerine birini seçmek daha net bir sonuç verir.
Bitki çayları karıştırılabilir mi, hangileri birlikte demlenir?
Evet, dökme formdaki bitkiler birbiriyle harmanlanabilir; iş tamamen damak zevkine bakar. Tat olarak iyi anlaşan ikililer: ıhlamur ile melisa, ıhlamurun tatlılığına limonumsu bir ferahlık katar. Papatya ile melisa hafif, çiçeksi bir harman verir. Nane ile rezene ise anason tadıyla serinliğin buluştuğu, yemek sonrası sevilen bir karışımdır. Adaçayının reçineli, baskın tadı diğer bitkileri örtebilir; harmanlarda az miktarda kullanın. Üç veya dörtten fazla bitkiyi aynı anda karıştırmak tatları birbirine boğar; ikili, en fazla üçlü harmanlar en dengeli sonucu verir.
Demlik poşet ile dökme çay arasındaki fark nedir?
İçerik aynıdır, kullanım şekli farklıdır. Demlik poşet büyük gözenekli bir kese içinde sunulur; bitkinin tüm parçaları korunur, demlerken serbestçe açılır ve suyun içinde hareket eder. Dökme çay ise doğrudan demliğe ya da çay süzgecine konulur. Dökme çay daha fazla kontrol sağlar; miktarı kendiniz ayarlarsınız ve diğer bitkilerle harmanlayabilirsiniz. Demlik poşet ise pratiktir, demlik başına sabit ölçüde hesaplanmıştır. Her ikisinde de bitki aynı araziden ve aynı hasattan gelir.
Bitki çayları nasıl saklanmalı?
Işık, nem ve ısıdan uzak tutulmalıdır. Kapalı ambalajın raf ömrü ürüne göre değişir ve paketin üzerinde yazar; bizim çaylarımızda bu süre 12 ile 18 ay arasındadır. Melisa en kısa ömürlü olandır, o yüzden diğerleri 18 ay taşırken melisa için 12 ay yazıyoruz. Ambalaj açıldıktan sonra süre işlemeye başlar: hava geçirmez bir kapta, güneş almayan serin bir dolapta saklayın ve birkaç ay içinde tüketin. Mutfak tezgâhı üstü, ocak yanı ve nemli ortamlar bitki çayı için en kötü saklama noktalarıdır.
Adaçayı neden sadece yapraktan yapılır?
Adaçayının aroması yaprağındadır; dal ve sap ise kuruduğunda odunsulaşır, demlendiğinde acı ve buruk bir tat bırakır. Kooperatifimizde adaçayı toplanırken dallar kesilmez, yalnızca yapraklar sıyrılır, ince saplar bile elle ayıklanır. İşçiliği fazladır ama bardağa gelen tat temiz, reçineli ve dengelidir. Market çaylarında sık görülen acılık çoğu zaman yaprağın değil, öğütülmüş dalın tadıdır.
Demlik poşet kaç kez demlenir?
Demlik poşetler tek demleme için ölçülmüştür; ilk demlemede aromanın büyük bölümü suya geçer. İkinci kez demlenirse çay belirgin şekilde açık ve tatsız çıkar. Bir demlikten daha fazla çay almak isteyenler demleme sonrasında poşeti çıkarmadan bir miktar sıcak su ekleyebilir; bu, ikinci bir demleme değil, ilk demlemenin seyreltilmiş devamıdır. Dökme formda ise miktarı artırarak istediğiniz yoğunluğu doğrudan ayarlarsınız.
Bitki çayları hangi aylarda hasat edilir?
Her bitkinin kendi takvimi vardır ve hasat penceresi çoğunda birkaç haftadır. Bölgemizde papatya mayıs ile haziran başında, adaçayı çiçek açmadan hemen önce mayıs ve haziranda, ıhlamur haziranda birkaç günlük dar bir pencerede toplanır. Melisa yaz boyunca birkaç kez biçilebilir, mercan köşk temmuz ve ağustosta, rezene tohumu ise ağustos sonu ile eylülde olgunlaştığında hasat edilir. Toplanan bitkiler aynı gün gölgeye serilir; hasat ile kurutma arasında bekleme olmaz.
Bitki çayları soğuk demlenebilir mi?
Evet, yaz aylarında soğuk demleme iyi sonuç verir. Bir litre oda sıcaklığındaki suya iki demlik poşet ya da iki yemek kaşığı dökme bitki ekleyin, kapağını kapatıp buzdolabında 6 ila 8 saat bekletin, süzün. Sıcak demlemeye göre daha yumuşak, daha az buruk ve daha çiçeksi bir tat ortaya çıkar. Melisa, papatya ve ıhlamur soğuk demlemeye en uygun bitkilerdir; nane ve rezene de limon dilimiyle serinletici bir içecek verir. Soğuk demlenen çayı en geç iki gün içinde tüketin.
Gökçeyazı bitki çaylarını market ürünlerinden ayıran nedir?
Market raf çaylarının büyük çoğunluğu endüstriyel işlemden geçer, uzun süre depoda bekler ve ambalajlama öncesinde nemin ve aromanın büyük bölümünü kaybeder. Gökçeyazı’da bitkiler elle toplanır, gölgede kurutulur ve küçük gramajlarda ambalajlanır. Adaçayında sadece yaprak kullanılır, dal atılır. Papatyada sadece tam açılmış çiçek alınır. Bu detaylar küçük görünür ama fincanınızdaki farkı onlar yaratır.
Neden Gökçeyazı Kooperatifi bitki çayları?
Kooperatif üyelerimizin bahçe ve tarlalarından toplanan bitkiler aracısız olarak size ulaşır. Tek içerik bitkinin kendisidir; katkı, aroma, renklendirici yok. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı kayıtlı kooperatifimiz (No: TR-10-K-025889), Türk Patent nezdinde tescilli markamız (No: 2021 09021) ile şeffaf bir üretim sunuyoruz. Sertifikalarımızı incelemek için Sertifikalar sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. Bitki çayları ve gıda güvenliği hakkında T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı kaynaklarına başvurabilirsiniz.