Kooperatif Tarhana Nasıl Hazırlanır?
Tarhana, yazın bol olan sebzeyi ve yoğurdu kışa taşımak için bulunmuş bir saklama biçimidir. Bizim tarhanamızda un, yoğurt, nohut, domates, salçalık biber ve kuru soğan bir araya gelir; karışım kaynatılarak koyu bir harç hâline getirilir. Malzemeler kooperatif ortaklarımızdan gelir. Kaynatmanın iki işlevi vardır: sebzelerin suyunu çeker ve karışımı yoğurdun ekşiliğiyle birlikte kararlı bir kıvama getirir. Ortaya çıkan koyu hamur küçük parçalara bölünür.
Kurutma Neden Gölgede?
Asıl belirleyici adım kurutmadır. Parçalar güneşe değil gölgeye serilir. Doğrudan güneş dış yüzeyi hızla kabuklaştırır ve içeride nem bırakır; bu hem saklamada sorun çıkarır hem de çorbada dağılmayan sert taneler demektir. Gölgede yavaşça kuruyan parçalar baştan sona eşit sertleşir.
Taş Değirmende Öğütme
Kuruyan parçalar taş değirmende öğütülür. Taşlar arasında dönen parçalar ince bir toza dönüşür; ardından elenir ve 250 gramlık ambalaja doldurulur. Öğütmenin inceliği çorbanın dokusunu belirler: ince toz suda çabuk açılır ve çorba pürüzsüz olur.
Tarhananın Ana Maddesi Nedir?
İki temel bileşeni un ve yoğurttur; geri kalan malzemeler tadı ve kokuyu belirler. Un karışıma gövde ve kıvam verir, yoğurt ise ürüne karakterini veren ekşiliği getirir. Harcımızda ayrıca nohut bulunur; nohut çorbaya dolgunluk katar ve kıvamı ağırlaştırır. Domates ve salçalık biber rengi ve tatlımsı derinliği, kuru soğan ise arka plandaki keskinliği sağlar.
Tarif bölgeden bölgeye değişir. Ege'de domates ve biberin öne çıktığı, kırmızıya çalan harçlar yapılır; İç Anadolu'da un ve yoğurt ağır basar, renk daha açıktır. Kimi yörelerde nane, kimilerinde dereotu eklenir. Balıkesir'de hazırlanan harcımızda sebze hissedilir ama baskın değildir; tadın merkezinde yoğurdun ekşiliği durur.
Tarhana Çorbası Nasıl Pişirilir?
Kaynar suya doğrudan atılan tarhana topaklanır; en sık yapılan hata budur. Dört kişilik çorba için üç yemek kaşığı tozu bir su bardağı ılık suda on dakika bekletin ve kaşıkla ezerek dağıtın. Ayrı bir tencerede bir yemek kaşığı tereyağını eritip bir kaşık salça kavurun, üzerine bir litre sıcak su ekleyin. Su kaynamaya başlayınca ıslatılmış karışımı yavaşça ve sürekli karıştırarak dökün.
Kısık ateşte 15 ile 20 dakika pişirin; çorba pişerken koyulaşır, gerekirse sıcak suyla açın. Karıştırmayı bırakmayın, dibe oturursa yanık tadı bütün çorbaya geçer. Servis ederken eritilmiş tereyağında kızdırılmış kuru naneyi üzerine gezdirin ve yanında kızarmış ekmek verin.
Toz Tarhana, Göce Tarhana, Yuvarlak Tarhana
Harç kuruduktan sonra üç farklı biçimde saklanabilir ve adlar bu biçimden gelir. Toz tarhana öğütülmüş hâlidir; suda çabuk açılır, çorbası pürüzsüz olur ve en yaygın kullanılan formdur. Elinizdeki ürün budur. Göce tarhana iri tanelidir, öğütülmez ya da kabaca kırılır; çorbada tane tane hissedilir ve pişmesi uzun sürer. Yuvarlak tarhana ise harcın avuç içinde toparlanıp kurutulmasıyla elde edilir; kullanılacağı zaman rendelenir ya da ufalanır. Üçü de aynı harçtan çıkar, fark kurutmadan sonraki işlemdedir.
Çorbaya Neler Eklenir?
Temel tarif sade bir çorba verir ama birkaç ekleme tadı değiştirir. Haşlanmış nohut eklenirse kaşık dolgunlaşır. Kuşbaşı etin suyuyla pişirilen tarhana daha derin bir tat kazanır; bu durumda sıcak suyun yerine et suyunu kullanın. Bir diş ezilmiş sarımsağı salçayla birlikte kavurmak çorbaya keskinlik katar. Ekşiliği fazla bulursanız bir çay kaşığı tereyağı daha ekleyin; ekşiliği hafif bulursanız servis öncesi yarım limon sıkın.
Kıvam Ayarı
Bu çorba pişirdikçe ve beklettikçe koyulaşır. Ertesi gün ısıtırken biraz sıcak su ekleyip karıştırarak kıvamı yeniden açın. Daha akışkan bir çorba isterseniz ölçüyü iki buçuk kaşığa indirin, daha koyu bir çorba için dört kaşığa çıkarın. Tozu ıslatırken kullandığınız su ılık olmalıdır; soğuk suda açılması uzun sürer, sıcak suda ise topaklanır.
Tarhana Nasıl Saklanır?
Toz neme karşı hassastır; nem alan toz topaklanır. Paketi güneş görmeyen, serin ve kuru bir rafta tutun. Açtıktan sonra ağzı sıkı kapanan bir kavanoza aktarın; açık ambalajda kalan toz mutfaktaki buharı çeker. Rengin zamanla koyulaşması beklenen bir durumdur.
Kooperatifin aldığı belgelerin listesi sertifikalar sayfamızda duruyor. Bu tür hububat esaslı ürünlere ilişkin resmî düzenlemeler Bakanlığın internet sitesinde yayımlanır.
Kooperatifin Notu: Tarhanayı kaynar suya doğrudan atmayın, topaklanır. Dört kişilik çorba için üç yemek kaşığı tarhanayı bir su bardağı ılık suda on dakika bekletip ezin. Tereyağında salça kavurun, sıcak su ekleyin, kaynayınca ıslatılmış tarhanayı karıştırarak dökün. Kısık ateşte 15 ile 20 dakika, karıştırmayı bırakmadan pişirin.







Yorumlar