Güneşte Kurutulmuş Dut Kurusu Neden Bal Rengindedir?
Adı beyaz dut olsa da meyve dalda sarımsı bir krem rengindedir; güneşte kurudukça bu ton açık bal rengine, bekledikçe de karamel rengine yaklaşır. Pakette gördüğünüz renk, meyvenin çeşidini ve kurutma yöntemini birlikte söyler. Koyu mora ya da siyaha çalan bir ürün kara dut ya da mor duttan gelir; tamamen gri ve mat görünen bir ürün ise ya çok uzun beklemiş ya da kururken nem çekmiştir. Bu paketteki güneşte kurutulmuş dut kurusu yalnızca beyaz duttan yapılır. İçindekiler listesinde tek kelime vardır: beyaz dut.
Haziranda Dut Silkelemek
Beyaz dut tek tek koparılmaz. Ağacın altına temiz bir örtü serilir, dal hafifçe sallanır ve olgunlaşmış olan meyve kendiliğinden düşer. Yöntem kaba görünse de aslında seçicidir: ham dut sapına sıkı tutunur ve dalda kalır, yere yalnızca şekerini toplamış meyve iner. Gökçeyazı bahçelerinde bu iş haziranın ortasında başlar ve birkaç hafta sürer. Toplanan dutlar aynı gün ayıklanır; ezilmiş, ham ya da yaprağa karışmış olanlar ayrılır.
Güneşte, Bezlerin Üstünde
Ayıklanan dutlar temiz bezlerin üzerine tek kat serilir ve güneşin altında yavaş yavaş kurur. Üst üste yığılan dut kurumaz, mayalanır; bu yüzden katın tek olması önemlidir. Kükürt, hızlandırıcı ya da fırın kullanılmaz; güneşte kurutulmuş dut kurusu adını tam olarak bu adımdan alır. Kuruma tamamlandığında meyve elde hafifçe esner, parmakların arasında yapışmadan ayrılır. Ardından elenir, sap ve yabancı madde kalıntısı alınır, 200 gramlık ambalaja doldurulur.
Dut Kurusu Nasıl Yenir?
En sade hâliyle çay yanında, bir avuç ceviz içiyle birlikte. Ege köylerinde kış kahvaltısının tatlı köşesi uzun zaman budur. Kahvaltı tabağında tahinin yanına konan birkaç dut kurusu, ekmeğe sürülen tahine ayrı bir tat katar; aynı tabağa bir kaşık üzüm pekmezi eklendiğinde üçü birbirini tamamlar. Yulaf ezmesinin ya da yoğurdun üstüne doğranarak da eklenebilir; doğramadan önce bıçağı hafifçe ıslatmak yapışmayı önler.
Dut Kurusu Hoşafı
Kuru meyve hoşafı çoğu evde kayısı ve üzümle yapılır, oysa beyaz dut bu iş için en kolay meyvelerden biridir. Bir su bardağı güneşte kurutulmuş dut kurusunu dört su bardağı suyla birlikte tencereye alın, kaynamaya başladıktan sonra beş dakika kısık ateşte tutun ve ocaktan alın. Soğuyunca buzdolabına kaldırın. Meyve suda yumuşar, suyu açık altın rengine döner ve tatlandırmaya ihtiyaç bırakmaz. İsteyen bir çubuk tarçın ya da iki karanfil ekleyebilir.
Hamur İşinde Kuru Üzüm Yerine
Kek, kurabiye ve tatlı çöreklerde kuru üzümün yerine dut kurusu kullanmak tanıdık tarifi farklılaştırır. Büyük taneleri ikiye bölün ve hamura katmadan önce bir tutam una bulayın; böylece fırında dibe çökmez, hamurun içinde dağılır. Dut kurusunun kendi tatlılığı belirgin olduğu için tarifteki tatlandırıcıyı biraz azaltmak dengeyi korur.
Zamanla Koyulaşması Normal mi?
Evet. Beyaz dut kurusu bekledikçe açık bal renginden karamel rengine doğru koyulaşır ve dokusu biraz sertleşir; bu, meyvenin kendi yapısından kaynaklanan bir değişimdir, bozulma değildir. Sertleşen taneleri birkaç dakika buharda tutmak ya da sıcak suya kısa süre batırıp süzmek yumuşatır. Topaklanma ise başka bir işarettir; ürünün nem çektiğini gösterir.
Beyaz Dut mu, Kara Dut mu?
İkisi aynı adı taşısa da mutfakta farklı işler görür. Kara dut sulu ve ekşimsidir, kuruturken suyunu bırakır ve eli boyar; daha çok şurup ve reçel olur. Beyaz dut ise tatlıdır, lekelemez ve güneşte kurumaya çok daha uygundur. Anadolu'da kurutmalık dut denince akla gelen de odur. Güneşte kurutulmuş dut kurusu seçerken tanenin bütün, yüzeyinin hafif buruşuk ve renginin eşit olmasına bakın; aynı pakette çok açık ve çok koyu tanelerin karışık durması, farklı zamanlarda kurutulmuş partilerin bir araya geldiğini gösterebilir.
200 Gram Ne Kadar Eder?
Bir avuç kabaca 25 ile 30 gram gelir; paket çay yanında yedi sekiz kez açılır. Hoşafta bir su bardağı yaklaşık 100 gram tuttuğu için paketten iki tencere hoşaf çıkar. Keke katılacaksa bir kalıp için yarım su bardağı yeterlidir.
Güneşte Kurutulmuş Dut Kurusu Nasıl Saklanır?
Kapalı paket için ışık görmeyen, serin ve kuru bir raf yeterlidir. Paket açıldıktan sonra taneleri kapaklı bir cam kavanoza alın; nem alan dut kurusu birbirine yapışır. Yaz aylarında güneşte kurutulmuş dut kurusunu buzdolabının alt rafına almak en güvenli yoldur.
Kooperatifin sahip olduğu belgeler sertifikalar sayfasında yer alır. Kuru meyve üretimi ve işlenmesine ilişkin mevzuat için T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı kaynaklarına başvurabilirsiniz.
Kooperatifin Notu: Çay yanında bir avuç ceviz içiyle deneyin; Ege köylerinde kış kahvaltısının tatlı köşesi uzun zaman buydu. Hoşaf için bir su bardağı dut kurusuna dört su bardağı su yeter. Kaynadıktan sonra beş dakika kısık ateşte tutun, soğuyunca buzdolabına alın. Keke ya da kurabiyeye katacaksanız önce bir tutam una bulayın, fırında dibe çökmez. Bekledikçe rengi koyulaşır ve biraz sertleşir; birkaç dakika buharda tutmak yumuşatır. Açtıktan sonra ağzı kapalı bir kavanozda, yazın buzdolabında saklayın.




Yorumlar
Henüz değerlendirme yapılmadı.